ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ
Ιστορίες αποτυπωμένες στο παρελθόν και παρόν
Μία διαδρομή αποτυπωμένη στο χρόνο και στο φακό. Στιγμιότυπα από παλιότερες φωτογραφίες και πιο πρόσφατες μαρτυρούν ότι η οικογενειακή παράδοση συνεχίζεται επάξια στο διάβα του χρόνου διατηρώντας ζωντανή τη βασική αρχή που θέλει την κοινωνική, εκπαιδευτική και πολιτιστική προσφορά στο σύνολο, ως θεμελιώδη αρχή του βίου της Δρ. Μαριάννας Βιλδιρίδη –Χατζητόλιου.
Από το βιβλίο «Δια Γυναικός Τα Κρείττω», του Στράτου Σιμιτζή και από το ιστορικό βιβλίο «Θεσσαλονίκη η ψυχή μας», 4η έκδοση, του Θεόφιλου Ιωαννίδη.
Η Μαριάννα είναι απόγονος μιας οικογένειας που τα πρώτα της ίχνη, μέσω του προγόνου της ContePassalari, εντοπίζονται στη Βενετία του 14ου αιώνα, στο κάστρο της Μονεμβασιάς το 1540 και σε πολλές χώρες του εξωτερικού πριν καταλήξουν στην Ελλάδα του 19ου αιώνα.
Στα έργα του θείου της, αδερφού της μητέρας και λογοτέχνη, Μάριου Μαρίνου Χαραλάμπους*, υπάρχουν γλαφυρές αναφορές και σημειώσεις, σε ένα γενεαλογικό δέντρο με διεθνή ιστορική σημασία.
*Ο Μ. Μ. Χαραλάμπους ήταν ένας διανοούμενος. Απόφοιτος της Ιατρικής και Οδοντιατρικής, με ειδικότητα στο πανεπιστήμιο του Michigan στις ΗΠΑ όπου εργάστηκε επί 5 χρόνια ως επιμελητής έδρας, υπήρξε λόγιος, ποιητής, κριτικός, αισθητής, ιστοριοδίφης, περιηγητής και πάνω απ’ όλα λάτρης της πόλης που τον γέννησε, της Θεσσαλονίκης, παρόλο που πολλοί τον χαρακτήριζαν "πολίτη του κόσμου". Με την κάμερα που έφερε από την Αμερική τη δεκαετία του '60, κατέγραφε το ιστορικό παρελθόν της μέσα από τα αρχιτεκτονήματα, μέσα από τα ερείπια, μέσα από την τοπογραφία της πόλης αυτής. Τιμήθηκε το 2013, έξι χρόνια μετά το θάνατό του, από το Σύνδεσμο Εκδοτών Βόρειας Ελλάδας και του Κέντρου Πολιτισμού και Βιβλίου Νοτιοανατολικής Ευρώπης ως ένας από αξιολογότερους Θεσσαλονικείς πεζογράφους του 20ου αιώνα. Την παρουσίαση, μάλιστα, του έργου του σε εκείνη τη συγκινητική τελετή, έκανε η κόρη της αδελφής του Λίλας Χαραλάμπους-Χατζητόλιου, και αγαπημένη του ανiψιά, Μαριάννα Βιλδιρίδη.
Η δράση των μελών της οικογένειας περιλαμβάνει την ανάπτυξη του εμπορίου και της ναυτιλίας στην Ιταλία, την Αίγυπτο, την Αφρική, την Ελλάδα, την ίδρυση των πρώτων συλλόγων απόδημων Ελλήνων, την κοινωνική προσφορά και οργάνωση εθελοντικών δράσεων στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
Οι συγκυρίες θέλησαν να έρθει και να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη η γιαγιά της Αναστασία Πασσαλάρη από την Αίγυπτο.
Οι πρόγονοί της, Αναστασία και Ιωάννης Παπαγκίκας, ήταν άνθρωποι ιστορικής καταγωγής. Η Αναστασία ήταν κόρη του δημάρχου της Ερμιόνης και ο Ιωάννης υπήρξε σπουδαίος εφοπλιστής και καπνέμπορος της εποχής.
Προ-πάπποι της Μαριάννας, Αναστασία και Ιωάννης Παπαγκίκας, εφοπλιστής και καπνέμπορος.
Το εξοχικό της οικογένειας Πασσαλάρη στο Κρανίδι του Δήμου Ερμιονίδας.
Η γιαγιά της Μαριάννας λοιπόν, η Αναστασία Πασσαλάρη- Χαραλάμπους, Ελληνίδα της Αιγύπτου, ήταν παντρεμένη με τον οδοντίατρο Γιώργο Χαραλάμπους, έναν από τους πιο γνωστούς οδοντιάτρους με καταγωγή από την Κατούνα, που βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο του νομού Αιτωλοακαρνανίας. Ο Γιώργος Χαραλάμπους, ο οποίος διατηρούσε το οδοντιατρείο του στο κέντρο της πόλης, με πατέρα ένα από τα πρωτοπαλίκαρα του Καραϊσκάκη, υπήρξε Πρόεδρος του Συλλόγου Ρουμελιωτών στη Θεσσαλονίκη.
Ο οδοντίατρος Γιώργος Χαραλάμπους, παππούς της Μαριάννας Βιλδιρίδη στο οδοντιατρείο του.
Αναστασία Πασσαλάρη-Χαραλάμπους, γιαγιά της Μαριάννας Βιλδιρίδη- Χατζητόλιου στην Αίγυπτο.
Αναστασία Πασσαλάρη, γιαγιά της Μαριάννας Βιλδιρίδη - Χατζητόλιου έξω από την Πυραμίδα της Αιγύπτου.
Τασσία Πασσαλάρη - Χαραλάμπους, γιαγιά Μαριάννας.
Η Αναστασία Πασσαλάρη – Χαραλάμπους λοιπόν, η γιαγιά της Μαριάννας Χατζητόλιου - Βιλδιρίδη. υπήρξε φίλη της Πηνελόπης Δέλτα, θαυμάστρια των ιδεών του Ελευθερίου Βενιζέλου, για τον οποίο έγραψε περισσότερους από 12 πολιτικούς λόγους, μιλούσε επτά γλώσσες και από τα 17 της χρόνια συνέβαλλε σε κάθε τόπο και με κάθε τρόπο για την ανάπτυξη του πολιτισμού και την οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος. Ιδρυτικό μέλος του Λυκείου Ελληνίδων στη Θεσσαλονίκη και Γενική Γραμματέας αυτού, ένθερμη φεμινίστρια, γαλούχησε στα παιδιά και στην εγγονή της την Μαριάννα την αγάπη για τις τέχνες και την καλλιέργεια του πνεύματος.
Η Τασσία Πασσαλάρη προσερχόμενη στη ΔΕΘ με την κόρη της Λίλα Χατζητόλιου και το γιο της ποιητή Μαρίνο Χαραλάμπους.
Η γιαγιά της Μαριάννας Βιλδιρίδη, Αναστασία Πασσαλάρη, Ιδρυτικό μέλος και Γενική Γραμματέας του Λυκείου Ελληνίδων Θεσσαλονίκης ανάμεσα στα υπόλοιπα μέλη του ΔΣ.
Αναστασία Πασσαλάρη, γιαγιά της Μαριάννας Βιλδιρίδη – Χατζητόλιου με συγγενείς στην Αίγυπτο.
Ο γιός της ο Μαρίνος ακολούθησε και το δρόμο της λογοτεχνίας. Συγκαταλέγεται στα φωτισμένα μυαλά του τόπου μας και το έργο του είναι αντικείμενο λογοτεχνικής και ιστορικής μελέτης.
Η κόρη της η Λίλα, αριστούχος της σχολής Βαλαγιάννη, εθελόντρια του Ερυθρού Σταυρού από τα νεανικά της χρόνια και υποστηρίκτρια του Λυκείου Ελληνίδων, παντρεύτηκε το Γιώργο Χατζητόλιο, απόφοιτο της Ανωτάτης Εμπορικής Σχολής και διακεκριμένο έμπορο της Βόρειας Ελλάδας. Ο Γιώργος και η Λίλα Χατζητόλιου δέσποζαν στις παρυφές της κοινωνικής και κοσμικής ζωής.
Το όνομα του πατέρα της Μαριάννας, Γεωργίου Τ. Χατζητόλιου, υπάρχει στα ιδρυτικά καταστατικά πολλών ιδρυμάτων και εθελοντικών συλλόγων της πόλης όπως το “Παπάφειο” ορφανοτροφείο, το “Θεαγένειο” νοσοκομείο, το “Χαρίσειο” γηροκομείο, το ίδρυμα Άγιος Παντελεήμονας, που με επίμονη προσπάθεια και αγώνα κατόρθωσε με αρωγούς την πολιτεία και την εκκλησία να ολοκληρώσει το κοινωφελές του έργο.
Ο Γεώργιος Χατζητόλιος, πατέρας της Μαριάννας, στην κοπή της βασιλόπιτας ως ιδρυτικό μέλος του ιδρύματος «Κοινωνική Πρόνοια Θεσσαλονίκης - Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» με τα υπόλοιπα μέλη του ΔΣ. (12-01-70).
Ο Γιώργος Χατζητόλιος υπήρξε ένας άνθρωπος μαχητικός, φιλάνθρωπος και επιτυχημένος έμπορος με αντιπροσωπείες και εξαγωγές σε όλη την Ευρώπη, όπως ο παππούς της Μαριάννας, Τόλιος Χατζητόλιος, ο οποίος ανέπτυξε σπουδαία επιχειρηματική δραστηριότητα και συνέβαλε στην ανάπτυξη του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα της χώρας.
O Γιώργος Χατζητόλιος φιλάει το χέρι της βασίλισσας Φρειδερίκης.
Ο Τόλιος Χατζητόλιος υπήρξε ο μεγαλύτερος έμπορος ξηρών καρπών, ο οποίος εμπορεύονταν ξηρούς καρπούς από το Μπαλίκ και τους διακινούσε σε όλη την Ελλάδα. Διατηρούσε στην κατοχή του τυροκομείο στις κοινότητες Κέλλυς και Βέβης. Μαζί με το Ρακά έστησαν εμποροβιομηχανία υφασμάτων με την επωνυμία ‘’Χατζητόλιος και Ρακάς, η οποία είχε το κεντρικό της κατάστημα στην Αθήνα (Ερμού 59Α) και το παράρτημά της στη Θεσσαλονίκη (Εγνατία 51). Εξίσου σπουδαία ωστόσο, υπήρξε και η ενασχόλησή του με τη γεωργία, διότι υπήρξε ένας από τους λίγους που διέθεταν θεριοζοαλωνιστικές μηχανές, οι οποίες μεταφέρονταν στα χωριά, θέριζαν και αλώνιζαν με αποτέλεσμα να διευκολύνεται η παραγωγική διαδικασία.
Αναστασία και Τόλης Χατζητόλιος.
Δείγμα εμπορικού επιστολόχαρτου της εμποροβιομηχανίας υφασμάτων Χατζητόλιου και Ρακάς Α.Ε.
Ο ταξιδιώτης στην πόλη της Θεσσαλονίκης σαν περάσει εκεί, από την πλατεία Ελευθερίας, ανάμεσα στα άλλα αρχιτεκτονικά “κοσμήματα” της πόλης θα δει και το μέγαρο Χατζητόλιου που στέκει για να θυμίζει ότι κάποτε σε αυτήν την πόλη ανθούσε το εμπόριο και η ανταλλαγή “πολιτισμού” από και προς όλες τις πόλεις του κόσμου.
Το Μέγαρο Τόλιου Χατζητόλιου.
Η κόρη της Λίλας και του Γιώργου Χατζητόλιου, η Μαριάννα συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση που θέλει την κοινωνική, εκπαιδευτική και πολιτιστική προσφορά στο σύνολο, ως βασική αρχή του βίου της.
Λίλα και Γιώργος Χατζητόλιου στο χορό των Ανεμώνων στη Στρατιωτική Λέσχη τον Φεβρουάριο του 1950.
Γεώργιος και Λίλα Χατζητόλιου, γονείς Μαριάννας Βιλδιρίδη Χατζητόλιου στο γαμήλιο ταξίδι τους στο Capri.
Οι αδερφές Νάντια και Μαριάννα Χατζητόλιου είναι απόγονοι μιας οικογένειας που τα πρώτα ίχνη της διά του προγόνου τους Conte Passalari εντοπίζονται στην Βενετία τον 14ο αιώνα, το Κάστρο της Μονεμβασιάς το 1540 και άλλες χώρες του εξωτερικού πριν εμφανιστούν στην Ελλάδα το 19ο αιώνα.
Με το γενεαλογικό δένδρο ασχολήθηκε ο θείος τους, αδερφός της μητέρας τους, οδοντίατρος και λογοτέχνης Μαρίνος Χαραλάμπους.
Η δράση της οικογένειας, πριν από την εγκατάστασή της στην Ελλάδα, περιλαμβάνει εμπορικές δραστηριότητες στην Ιταλία, την Αίγυπτο, την Αφρική, την ίδρυση των πρώτων συλλόγων απόδημων Ελλήνων, όπως και την κοινωνική προσφορά και οργάνωση εθελοντικών δράσεων στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
Η γιαγιά τους Αναστασία Πασσαλάρη παντρεύτηκε τον οδοντίατρο Γιώργο Χαραλάμπους και εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη. Ιδρυτικό μέλος του Λυκείου Ελληνίδων, ένθερμη φεμινίστρια, φίλη της Πηνελόπης Δέλτα, μιλούσε πέντε γλώσσες, θαυμάστρια του Ελευθερίου Βενιζέλου.
Η κόρη της Λίλα αριστούχος της Σχολής Βαλαγιάννη, εθελόντρια του Ε.Ε.Σ. και χορηγός του Λυκείου Ελληνίδων παντρεύτηκε τον επιχειρηματία Γιώργο Χατζητόλιο, πτυχιούχο της Ανωτάτης Εμπορικής Σχολής. Οι κόρες τους Νάντια και Μαριάννα συνεχίζουν την οικογενειακή παράδοση που έχει ως επίκεντρο την κοινωνική προσφορά. Ένα από τα αρχιτεκτονικά «κοσμήματα» είναι και το Μέγαρο Χατζητόλιου εκεί στην πλατεία Ελευθερίας.
Η Μαριάννα Χατζητόλιου από τα νεανικά χρόνια της περιστοιχιζόταν από ιστορικά κειμήλια και χειροποίητα έργα τέχνης. Τα είχαν συλλέξει τα πολυταξιδεμένα μέλη της οικογένειάς της. Μερικά απ’ αυτά ήταν το μουσειακό Pianoforte της γιαγιάς της τύπου August, Foster, ένα ασημένιο σαμοβάρι, κεχριμπάρια της Αιγύπτου, πορσελάνες και ασημικά φτιαγμένα από διάσημους τεχνίτες.
Το φωτογραφικό υλικό που ακολουθεί αντλείται απο πρόσφατα στιγμιότυπα της οικογένειας.
